Grand Mercure Hanoi - Upscale hotels & resorts

Hà Nội – thủ đô nghìn năm văn hiến không chỉ mê hoặc du khách bởi các con phố cổ kính, nền ẩm thực đường phố phong phú hay ánh hoàng hôn thơ mộng trên hồ Tây, mà còn nổi tiếng nhờ những làng nghề truyền thống đã tồn tại và phát triển qua nhiều thế kỷ. Nằm bên hồ Trúc Bạch yên bình,, cách Hồ Tây chỉ vài phút di chuyển, làng Ngũ Xã là một trong những làng nghề đúc đồng lâu đời nhất của Thăng Long. Trải qua hơn 500 năm lịch sử, nơi đây vẫn lưu giữ những giá trị văn hóa và nghệ thuật chế tác đồng tinh xảo, đặc sắc của nhiều thế hệ nghệ nhân tại đây. Trong bài viết này, hãy cùng Grand Mercure Hanoi khám phá về lịch sử, truyền thống và các tác phẩm tiêu biểu của làng đúc đồng truyền thống Ngũ Xã.

Lịch sử hình thành

Ảnh: hanoidep.vn

Làng đúc đồng Ngũ Xã có lịch sử hình thành từ khoảng thế kỷ XV dưới triều nhà Hậu Lê. Những năm 1600, triều đình nhà Lê mời 5 thợ đúc có tay nghề cao phục vụ việc chế tác vũ khí, đồ dùng và tiền xu trong cung đình. Sau đó, dưới sự hậu thuẫn của nhà vua, họ cùng nhau lập nên một khu dân cư mới bên hồ Trúc Bạch, lấy tên là làng Ngũ Xã hay Ngũ Xã Tràng.

Nhờ vị trí thuận lợi gần trung tâm kinh thành cùng tay nghề điêu luyện của các nghệ nhân, làng Ngũ Xã nhanh chóng trở thành một trong những trung tâm quan trọng nhất của Thăng Long trong lĩnh vực đúc đồng. Từ những sản phẩm phục vụ đời sống thường nhật đến chuông đồng, tượng Phật, đỉnh đồng hay các đồ thờ tinh xảo, mỗi tác phẩm đều thể hiện trình độ kỹ thuật và sự sáng tạo đặc sắc của mỗi người thợ nơi đây. Trải qua hơn 400 năm lịch sử với nhiều biến động, làng nghề vẫn được gìn giữ và truyền nối qua nhiều thế hệ, trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của nghề thủ công truyền thống Hà Nội.

Nghệ thuật đúc đồng và những tác phẩm tiêu biểu

Ảnh: nguonluc.com.vn

Trải qua hơn 500 năm lịch sử, nghề đúc đồng truyền thống tại làng Ngũ Xã vẫn được gìn giữ bằng những kỹ thuật công phu, tinh tế, đòi hỏi sự khéo léo, tính chính xác và kinh nghiệm được tích lũy và lưu truyền qua nhiều thế hệ. Mỗi công đoạn như tạo khuôn, nấu chảy hợp kim, rót đồng cho đến chạm khắc và hoàn thiện đều được thực hiện một cách tỉ mỉ và cẩn thận để tạo nên những tác phẩm có độ chi tiết cao và có giá trị thẩm mỹ đặc sắc. Sự kết hợp giữa kỹ thuật tinh xảo và sự khéo léo đã giúp các tác phẩm của làng Ngũ Xã mang đậm dấu ấn và phong cách riêng, góp phần tôn vinh văn hóa truyền thống dân tộc Việt Nam.

Từ xa xưa, các nghệ nhân làng Ngũ Xã đã chế tác đa dạng các sản phẩm đặc sắc, phục vụ đời sống thường nhật cũng như tín ngưỡng, văn hóa của dân tộc. Nổi bật nhất là tượng Phật, chuông đồng, đỉnh đồng, lư hương, hạc thờ, chân nến được sử dụng rộng rãi trên khắp cả nước. Bên cạnh đó, làng nghề cũng sản xuất nhiều tác phẩm, đồ lưu niệm bằng đồng với kiểu dáng phong phú, để lại ấn tượng sâu sắc với người dân lẫn du khách trong và ngoài nước.

Bên cạnh các tượng Phật, chuông đồng, hay những đồ vật truyền thống, nghệ nhân làng Ngũ Xã còn tham gia chế tác nhiều tác phẩm có giá trị văn hóa và lịch sử. Tiêu biểu là tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt tại Văn phòng Chủ tịch nước – một tác phẩm thể hiện trình độ đúc đồng khéo léo, chính xác và điêu luyện của các nghệ nhân. Đây không chỉ là niềm tự hào của làng nghề mà còn khẳng định vị thế của làng Ngũ Xã trong lĩnh vực đúc đồng tại Việt Nam.

Ảnh: VTV

Những người giữ lửa làng nghề

Danh tiếng của làng Ngũ Xã không chỉ được tạo nên bởi những tác phẩm tinh xảo mà còn bởi bàn tay khéo léo và tâm huyết của nhiều nghệ nhân tài hoa. Trải qua hàng trăm năm, nghề đúc đồng tại đây được gìn giữ và truyền dạy từ thế hệ này sang thế hệ khác, góp phần bảo tồn những kỹ thuật chế tác và không ngừng phát huy giá trị của nghề thủ công truyền thống. Trong số đó, nghệ nhân Nguyễn Văn Ứng là một trong những gương mặt tiêu biểu của làng nghề Ngũ Xã. Không chỉ tận tâm truyền dạy các con, cháu trong gia đình và lớp thợ trẻ của làng, ông còn trực tiếp tham gia chế tác nhiều công trình tượng đồng có giá trị nghệ thuật và tâm linh như pho tượng Đức Ông đặt tại chùa Hương Tích, Hà Nội, hay hai pho tượng Bồ Tát đặt tại chùa Dư Hàng, Hải Phòng cùng nhiều tác phẩm nổi tiếng khác. Nhờ những đóng góp của mình, ông được phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Làng nghề Việt Nam”. Bên cạnh nghệ nhân Nguyễn Văn Ứng, còn rất nhiều nghệ nhân khác như bà Bùi Thị Minh, ông Nguyễn Thanh Tuấn cùng nhiều thế hệ thợ lành nghề vẫn đang hàng ngày lưu giữ, phát triển và truyền lại giá trị của nghề đúc đồng Ngũ Xã. Sự tận tâm và lòng yêu nghề của họ đã góp một phần không nhỏ trong việc đưa làng nghề Ngũ Xã trở thành một biểu tượng của nghệ thuật đúc đồng truyền thống Việt Nam.

Ảnh: hanoimoi.vn

Trải nghiệm tại làng đúc đồng Ngũ Xã

Làng nghề đúc đồng Ngũ Xã nằm cạnh hồ Trúc Bạch, thuộc quận Ba Đình, Hà Nội, chỉ cách Hồ Tây và khu phố cổ chỉ khoảng 10 phút đi xe. Với vị trí thuận lợi gần nhiều địa danh nổi tiếng như chùa Trấn Quốc, hồ Trúc Bạch hay phố Phan Đình Phùng, làng Ngũ Xã là điểm dừng chân lý tưởng trong hành trình khám phá những giá trị văn hóa lịch sử của Thủ đô Hà Nội.

Du khách có thể dễ dàng ghé thăm làng nghề vào bất kỳ thời điểm nào trong năm. Tuy nhiên, buổi sáng hoặc cuối buổi chiều là khoảng thời gian lý tưởng khi thời tiết mát mẻ, thuận tiện để đi dạo và khám phá và quan sát không khí lao động của các nghệ nhân. Không chỉ có thể tìm hiểu về lịch sử của một làng nghề hơn 500 năm tuổi, du khách còn có thể ghé thăm chùa Thần Quang để chiêm ngưỡng tượng phật A Di Đà bằng đồ dùng nổi tiếng – một trong những công trình tiêu biểu để thể hiện trình độ đúc đồng điêu luyện của các nghệ nhân tại làng Ngũ Xã.

Ảnh: duongquangha.com

Di sản được giữ gìn qua thời gian

Trải qua hơn 500 năm hình thành và phát triển, làng đúc đồng Ngũ Xã không chỉ là cái nôi của nghề đúc đồng truyền thống mà còn là nơi lưu giữ những giá trị truyền thống đặc sắc của mảnh đất nghìn năm văn hiến. Mỗi sản phẩm được tạo nên không đơn thuần là một tác phẩm thủ công, mà còn là kết tinh của kinh nghiệm, sự khéo léo và niềm tự hào được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Trong bối cảnh đô thị hóa và phát triển mạnh mẽ của công nghệ sản xuất hiện đại, làng Ngũ Xã vẫn kiên trì bảo tồn những kỹ thuật đúc đồng truyền thống, đồng thời không ngừng đổi mới để đáp ứng nhu cầu của thời đại mới. Sự kết hợp giữa việc giữ gìn giá trị truyền thống và thích ứng với thời đại mới đã giúp làng Ngũ Xã giữ gìn vị thế, trở thành một biểu tượng tiêu biểu của làng nghề thủ công truyền thống Việt Nam. Không chỉ thu hút người yêu thích nghệ thuật và văn hóa, làng Ngũ Xã còn là điểm đến hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước muốn khám phá một Hà Nội bình dị và giàu chiều sâu lịch sử.

Nếu có dịp ghé thăm Hà Nội, hãy dành thời gian khám phá làng đúc đồng Ngũ Xã để cảm nhận nhịp sống chậm rãi của một làng nghề truyền thống, nơi những giá trị văn hóa vẫn được gìn giữ bằng đôi bàn tay tài hoa và lòng yêu nghề của các nghệ nhân.