Grand Mercure Hanoi - Upscale hotels & resorts

Mỗi buổi sáng ở Hà Nội, bên cạnh những bát phở hay những đĩa bún chả quen thuộc, những gói xôi nóng hổi cũng là một phần không thể thiếu trong nhịp sống của người dân Thủ đô. Những chõ xôi nghi ngút khói với hương nếp thơm dịu đã theo chân bao thế hệ người Hà Nội trên đường đi học, đi làm và trở thành một hương vị quen thuộc của phố phường.

Ảnh: doanhnghieptiepthi.vn

Phía sau những gói xôi tưởng chừng giản dị ấy là câu chuyện về một làng nghề truyền thống ở Phú Thượng – vùng đất Gạ xưa nằm ven Hồ Tây và Sông Hồng. Trải qua nhiều thế hệ, nghề đồ xôi không chỉ là một nghề truyền thống mà còn trở thành một phần gắn bó với đời sống và bản sắc của người dân nơi đây.

Câu chuyện phía sau làng nghề xôi Phú Thượng

“ Làng Gạ có gốc cây đề, có sông tắm mát, có nghề nấu xôi” – câu nói quen thuộc từ lâu đã gắn nghề đồ xôi với mảnh đất Phú Thượng, nơi trước đây người dân thường sống chủ yếu bằng nghề nông. Nhờ nằm gần sông Hồng, làng Gạ xưa có điều kiện thuận lợi cho việc trồng lúa, đặc biệt là hai giống nếp thơm ngon như nếp cái hoa vàng, nếp dâu keo để đồ xôi. Từ những loại gạo thơm ngon cùng kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều thế hệ, nghề đồ xôi đã dần trở thành một nét đặc trưng trong đời sống của người dân Phú Thượng.

Ảnh: isc

Điều làm nên sự đặc biệt của món xôi này không chỉ nằm ở công thức, mà còn ở những bí quyết riêng khiến cho không phải ai cũng có thể làm ra một đĩa xôi ngon. Từ cách chọn gạo, thời gian ngâm, lượng nước, những bí quyết được truyền nối qua nhiều thế hệ, dần hình thành nên hương vị và bản sắc rất riêng của xôi Phú Thượng.

Từ một nghề phụ trong những gia đình nông nghiệp, xôi dần trở thành một phần quan trọng trong đời sống của người dân địa phương. Năm 2016, Phú Thượng được công nhận là làng nghề truyền thống, và đến năm 2024, nghề làm xôi Phú Thượng tiếp tục được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, ghi nhận những giá trị, kỹ năng và tri thức được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Ảnh: vov2.vn

Điều gì làm nên hương vị đặc biệt của xôi Phú Thượng?

Để tạo nên một mẻ xôi ngon, người Phú Thượng luôn chú trọng từ khâu chọn nguyên liệu. Gạo nếp phải được lựa kỹ, hạt đều, thơm và dẻo tự nhiên, thường là nếp cái hoa vàng hoặc nếp dâu keo. Trước khi đồ, gạo được vo sạch, ngâm vừa đủ thời gian rồi được chuẩn bị cùng đỗ xanh, gấc hoặc các nguyên liệu khác.

Quan trọng nhất là kỹ thuật đồ xôi, công đoạn đòi hỏi người thợ phải điều chỉnh nhiệt độ, hơi và độ ẩm vừa phải, không để lửa quá to khiến xôi bị nát, không quá nhỏ làm xôi lâu chín. Khi gần chín, họ thường xới nhẹ một lần cho hơi nóng lan đều rồi đồ thêm một lúc nữa để hạt nếp chín đều và không bị dính cục.

Ảnh: nguoiduatin

Từ những kỹ thuật được gìn giữ qua nhiều thế hệ, Phú Thượng đã tạo nên nhiều món xôi quen thuộc như xôi xéo, xôi gấc, xôi ngũ sắc hay xôi chè. Mỗi món mang một hương vị và màu sắc riêng, nhưng đều có điểm chung là hạt nếp dẻo thơm và sự khéo léo của người làm nghề, làm nên thương hiệu xôi Phú Thượng từ bao đời.

Trải nghiệm đặc biệt tại làng xôi Phú Thượng

Rời trung tâm Hà Nội đến Phú Thượng, du khách sẽ có dịp khám phá một góc làng nghề yên bình giữa nhịp sống hiện đại. Buổi sáng là thời điểm lý tưởng để cảm nhận không khí quen thuộc, xem người dân đồ xôi và thưởng thức những món xôi nóng ngay tại nơi gìn giữ nghề truyền thống.

Ảnh: phuthuong.hanoi.gov.vn

Đặc biệt, vào mùng 8 tháng Giêng âm lịch, Lễ hội Xôi Phú Thượng diễn ra sôi nổi với không khí rộn ràng từ sáng sớm, khi người dân cùng chuẩn bị những mâm xôi nhiều màu sắc như xôi gấc, xôi đỗ xanh, xôi ngũ sắc được trình bày đẹp mắt. Điểm nhấn là các cuộc thi đồ xôi, nơi từng công đoạn được thể hiện một cách tỉ mỉ, thể hiện sự khéo léo và kinh nghiệm của các nghệ nhân.

Ảnh: hanoimoi.vn

Không chỉ là hoạt động văn hóa truyền thống, lễ hội còn là dịp để người dân bảy tỏ niềm tự hào về nghề xôi và hấp dẫn du khách tới trải nghiệm nét đẹp ẩm thực của làng nghề.

Ảnh: qdnd.vn

Nếu chưa có cơ hội đi vào dịp lễ, du khách vẫn có thể ghé thăm làng vào buổi sáng để trải nghiệm xôi xéo, xôi gấc hay xôi chè và tham quan khu vực Hồ Tây. Từ Grand Mercure Hanoi, đây là một hành trình không dài nhưng mang lại trải nghiệm văn hóa rất đặc trưng của Hà Nội.

Từ những chõ xôi nghi ngút khói mỗi sớm mai đến những lễ hội rộn ràng đầu năm, Phú Thượng vẫn đang gìn giữ một nét văn hóa bình dị nhưng đầy ý nghĩa của Hà Nội. Ghé thăm làng xôi không chỉ là dịp để thưởng thức một món ăn quen thuộc, mà còn là cơ hội để du khách cảm nhận câu chuyện về một nghề truyền thống đã được nối dài qua nhiều thế hệ.